Oorzaken van ADHD, Symptomen en Prevalentie

Wat is ADHD?

ADHD staat voor Attention Deficit/Hyperactivity Disorder oftewel een aandacht tekort stoornis met hyperactiviteit. ADHD begint in de kindertijd, naarmate kinderen ouder worden kunnen de symptomen verminderen. Er zijn echter nog veel volwassenen die ook op latere leeftijd nog klachten houden. Geschat wordt dat ADHD bij 1-2,5% van de volwassen Nederlandse bevolking voorkomt. ADHD is een neurobiologische stoornis, die niets te maken heeft met intelligentie, luiheid, krankzinnigheid of dat soort zaken. Als behandeling wordt er vaak medicatie voorgeschreven, niet iedereen reageert hier echter even goed op en ook niet iedereen vindt het prettig om medicatie te gebruiken. Om de symptomen te kunnen hanteren, kunnen ook copingvaardigheden worden aangeleerd.

Symptomen van ADHD

Mensen met ADHD vertonen klachten die te maken hebben met de volgende drie symptomen:

• Aandachttekort
• Hyperactiviteit
• Verhoogde impulsiviteit, ook wel gebrek aan remming

Bij de drie symptomen horen verschillende kenmerken, die in onderstaande tabel worden weergegeven.

Aandachttekort	Hyperactiviteit	Impulsiviteit
Snel afgeleid Moeite met plannen Moeite met het volhouden van saaie of onplezierige taken Moeite met organiseren Snel verveeld Zich moeilijk kunnen concentreren Niet makkelijk kunnen switchen van de ene naar de andere taak	Rusteloos, ongedurig Niet stil kunnen zitten Zich als door een motor aangedreven voelen Altijd bezig moeten zijn Beweeglijk, veel friemelen en wiebelen	Valt anderen in de rede Antwoord geven voordat vragen goed en wel gesteld zijn Moeite met wachten Dingen doen zonder hier goed over na te denken Dingen doen waar je laten spijt van krijgt Ongepast commentaar er zomaar uitflappen

Vrijwel alle mensen hebben wel eens moeite om hun aandacht ergens bij te houden of doen soms dingen zonder er bij na te denken. Voordat er daadwerkelijk van ADHD gesproken kan worden, moet er naast de symptomen dan ook sprake zijn van klinisch significante handicaps in het sociaal functioneren of op het gebied van opleiding of werk. Ook is het van belang dat sommige negatieve effecten zich voordoen in meerdere settings, dus zowel thuis als op het werk.

Bij kinderen vallen de hyperactieve en impulsieve symptomen vaak meer op, terwijl bij volwassenen de aandacht- en concentratieproblemen meer op de voorgrond staan. Wanneer aandacht en concentratieproblemen duidelijk aanwezig zijn, maar er weinig sprake is van hyperactiviteit, wordt er gesproken van "ADHD, overwegend onoplettende type" (ook wel bekend als ADD).

Zowel kinderen als volwassenen met ADHD hebben ook last van snel wisselende stemmingen en prikkelbaarheid. Ongeveer 75% heeft naast ADHD nog één of meerdere stoornissen. Meest voorkomend zijn gedragstoornissen, angst- en stemmingsstoornissen. Deze zijn ook vaak chronisch.

Behandeling van ADHD met Cognitieve Gedragstherapie en Hartcoherentie Training

Cognitieve gedragstherapie is een van de meest toegepaste behandelvormen in Nederland. Deze vorm van therapie kan goed bij ADHD worden toegepast. Dit komt omdat ook cognitieve variabelen en gedragscomponenten invloed hebben op de ernst van de symptomen.

De kernsymptomen van ADHD zijn neurobiologisch van aard. Doordat deze neurobiologische kernproblemen al in de jeugd aanwezig zijn, is het zeer moeilijk om effectief coppinggedrag aan te leren. Door de afwezigheid van, of door gebrekkige copingvaardigheden, presteren volwassenen met ADHD vaak onder hun eigen kunnen en hebben zij vaak het idee te falen. Dit heeft weer invloed op de manier waarop je over jezelf denkt. Door een aaneenschakeling van mislukkingen kan het zijn dat je negatief over jezelf gaat denken en vergelijkbare taken benadert vanuit een negatief, disfunctioneel perspectief. Daarnaast kunnen negatieve gedachten er voor zorgen dat je nog makkelijker wordt afgeleid of dingen gaat vermijden. Vermijdingsgedrag en negatieve gedachten kunnen weer stemmingsproblemen of andere psychische stoornissen tot gevolg hebben.

Tijdens de cognitieve gedragstherapie worden de denkpatronen die verband houden met de negatieve gevoelens in kaart gebracht. Er wordt geleerd zich bewust te worden van de negatieve gedachten. Vervolgens wordt geleerd om deze gedachten af te wegen en te beoordelen of de gedachten wel terecht en passend zijn voor de situatie. Zo zal er een heel andere kijk op dingen ontstaan wat tot minder negatieve gevoelens en vermijdingsgedrag leidt.

De behandeling van ADHD kan binnen de GGZ Groep ondersteund worden door hartcoherentie training. Hartcoherentie training is een ademhalingstechniek die relatief eenvoudig aan te leren is. Diverse studies tonen veelbelovende resultaten over de effectiviteit. De training zorgt ervoor dat de balans in het lichaam weer terug komt en zorgt voor stabiliteit ook tijdens stressvolle momenten.

Behandeling bij de GGZ Groep

De behandeling bij de GGZ groep grijpt in op twee componenten, namelijk het verbeteren van compensatiestrategieën (gedragscomponent) en het bewerken van de negatieve gedachten en opvattingen (gedachtencomponent). Het werken aan deze twee componenten gebeurt stapsgewijs. Indien gewenst kan er nog een derde component aan de behandeling worden toegevoegd, namelijk de lichamelijke component, doormiddel van het trainen van de hartcoherentie.

Ons doel is om onze zorg laagdrempelig en toegankelijk voor iedereen te houden. Naast klachtreductie streven wij nadrukkelijk verhoging van kwaliteit van leven na.

In de meeste gevallen wordt de behandeling volledig vergoed

Aangezien onze behandeling bestaat uit bewezen effectieve behandelmethoden wordt de behandeling bij de GGZ Groep in de meeste gevallen volledig vergoed door uw zorgverzekeraar.

Met de meeste zorgverzekeraars heeft de GGZ Groep een contract afgesloten waardoor de behandeling 100% vergoed wordt indien u in bezit bent van een verwijsbrief. Ook indien er geen contract is afgesloten komt u in aanmerking voor vergoeding maar dan meestal een lager percentage.

Heeft u nog vragen? Bel ons op ons gratis nummer: 0800-GGZ GROEP (0800-449 4763 Op werkdagen van 09:00 tot 17:00 bereikbaar U kunt hier ook ons gratis informatiepakket aanvragen

Prevalentie van ADHD

Het voorkomen van ADHD bij kinderen wordt geschat op 4-8% (Faraone e.a., 2003). Tot de jaren '90 ging men er vanuit dat ADHD zou verdwijnen in de volwassenheid. Bij een aantal cliënten is er wel sprake van een afname van de ernst van de symptomen, maar bij 60% blijven de symptomen hinderlijk en bij 90% blijft er sprake van disfunctioneren in de volwassenheid (Biederman e.a., 2000). Het voorkomen van ADHD bij volwassenen wordt geschat op 3-5%. Epidemiologisch onderzoek bij volwassenen laat een gelijke verdeling van ADHD bij mannen en vrouwen zien, dit in tegenstelling tot onderzoek bij kinderen, waar de jongens in de meerderheid zijn.

De criteria voor ADHD zoals geformuleerd in de DSM-IV (APA, 1995) vormt een probleem bij de berekening van de prevalentie van ADHD bij volwassenen en bij de diagnostiek op individueel niveau. Deze criteria zijn namelijk ontwikkeld en getoetst aan kinderen van 4-16 jaar en hierdoor al snel niet meer van toepassing op volwassenen. Hierdoor is de kans op onderdiagnostiek bij volwassenen vergroot.

Aangezien volwassenen zich in een andere levensfase bevinden dan kinderen, staan bij hun vaak de aandachtsproblemen, zoals beschreven bij symptomen, meer op de voorgrond. De hyperactiviteit is bij volwassenen vaak aangepast of wordt hiervoor gecompenseerd door excessief sporten of een hectische baan met veel variatie. Sommigen proberen zichzelf rustig te houden door te blowen of het gebruik van alcohol of kalmeringsmiddelen. Tot slot komt hyperactiviteit bij volwassenen nog wel eens tot uiting in verbale drukte, luid praten of een nadrukkelijke aanwezigheid (Kooij e.a., 2001).

Oorzaken van ADHD

De symptomen passend bij ADHD werden vroeger samengevat onder de naam Minimal Brain Damage, omdat toen werd aangenomen dat een kleine hersenbeschadiging de oorzaak was. Naar aanleiding van recent onderzoek wordt tegenwoordig erfelijkheid als belangrijkste risicofactor voor ADHD gezien (Kooij, 2009).

Kortdurend zuurstofgebrek bij de geboorte verklaart slechts in 2% van de gevallen het ontstaan van ADHD (Buitelaar, 2002). Wel is het zo dat ongunstige factoren in de baarmoeder, zoals langdurig zuurstofgebrek door bloedverlies of een slecht functionerende placenta, alcoholgebruik of roken door moeder tijdens de zwangerschap, van invloed kunnen zijn op het ontstaan van ADHD. Daarnaast lijkt er een verband te zijn tussen een laag geboortegewicht en vroeggeboorte en ADHD.

Diagnostiek bij ADHD

Wanneer er een vermoeden bestaat van ADHD problematiek kan daar verder onderzoek naar worden gedaan. De diagnose van ADHD wordt gesteld op basis van informatie uit de anamnese. Bij volwassenen wordt hiervoor naast de cliënt, indien mogelijk, ook de partner of een familielid gevraagd voor een anamnese. Soms worden ook verslagen uit eerder onderzoek of vroegere schoolrapporten meegenomen in het diagnostisch onderzoek.

Er bestaat nog geen neuropsychologische test die gevoelig genoeg is om de diagnose ADHD vast te kunnen stellen. Wel wordt neuropsycholgisch onderzoek soms gedaan ter ondersteuning van de diagnose en om te kijken waar iemand zijn sterke en minder sterke punten liggen.

Voor meer informatie over onderzoek en diagnosestelling van ADHD kijkt u op www.neuropsychologischonderzoek.nl.